Anne ya da babanızın evi kentsel dönüşüme girdiğinde onların yerine karar verebilmeniz için yetki gerekir: ya malikin notere gidip vereceği bir vekâletname ya da malik karar veremeyecek durumdaysa mahkemenin atadığı vasilik. Yakın olmak tek başına imza yetkisi vermez. Buna karşılık belgeleri hazırlamak, toplantı ilanlarını ve bildirimleri takip etmek, teklifleri karşılaştırmak ve malikin yanında olmak için yetkiye gerek yoktur. Vekâlet verilecekse kapsamı işe göre sınırlanmalıdır. Malik kısıtlıysa taşınmazla ilgili önemli işlemler için ayrıca vesayet makamının izni aranır. Türk Medenî Kanunu, madde 462.

Bu yazı, dönüşüm sürecinde bir yakınınız adına hareket ederken hangi adımda neye ihtiyaç duyacağınızı anlatır.

Yetki olmadan yapabilecekleriniz

  • Belge dosyası hazırlamak: Tapu fotokopisi, riskli yapı tespit raporu, müteahhit teklifleri, toplantı ilanları ve size gelen bildirimler tek bir dosyada toplanabilir.
  • İlanları ve bildirimleri takip etmek: Karar toplantısının yeri ve zamanı muhtarlıkta ya da bina kapısında 15 gün ilan edilir. Karara katılmayanlara yapılan bildirimlerde de 15 günlük süreler işler. Bu tarihleri kaçırmamak için ilanları düzenli kontrol edin. 6306 Uygulama Yönetmeliği, madde 15.
  • Teklifleri okumak ve karşılaştırmak: Daire dağılımı, metrekare, teslim süresi, gecikme cezası ve teminatları malikle birlikte değerlendirin.
  • Malikle birlikte gitmek: Noter, il müdürlüğü, belediye ya da toplantı gibi her adımda malikin yanında bulunabilirsiniz.

Bir sınır önemlidir: anne babanızın e-Devlet şifresiyle onların yerine işlem yapmayın. e-Devlet şifresi kişiye özeldir. Bildirimleri malik kendi hesabına girerken birlikte kontrol edin.

Vekâletname: ne zaman, nasıl?

Malikin karar verme gücü yerindeyse ama toplantılara, notere ya da kurumlara gidemiyorsa en pratik yol noterden vekâletnamedir.

  • Noter eve gelebilir. Noterler işlemlerini kural olarak dairelerinde yapar. İşlemin dairede yapılması gecikmeye ya da zorluğa yol açıyorsa, sebebi belirtilerek daire dışında da işlem yapabilirler. Yatağa bağlı ya da hastanedeki bir malik için bu imkânı notere sorun. Noterlik Kanunu, madde 83.
  • Yetkiyi işe göre yazdırın. Örneğin yalnız toplantılara katılma ve tutanak imzalama yetkisi ile satış veya ipotek yetkisi aynı şey değildir. Genel ve sınırsız vekâletname vermeyin. Dolandırıcılık risklerini dolandırıcılık rehberinde anlattık.
  • Kira yardımı için özel ibareler gerekir. Kira yardımı kılavuzuna göre yalnız başvuru için verilen vekâletnamede "6306 sayılı Kanun kapsamında kira yardımı başvurusu yapmaya yetkilidir" ibaresi yer almalıdır. Ödemenin vekilin hesabına alınması da isteniyorsa "kira yardımı başvurusu yapmaya ve kira yardımı bedellerini almaya yetkilidir" ibaresi gerekir. Kira Yardımı Kılavuzu, madde 9.
  • Vekâlet geri alınabilir. Malik fikrini değiştirirse vekâletnameyi noter aracılığıyla azledebilir.

Riskli yapı tespiti başvurusunu ve tespite itirazı Kanun, malikler ile kanuni temsilcilerine (veli ya da vasi) tanır. 6306 sayılı Kanun, madde 3. Vekâletle yapılacaksa, vekâletnamenin bu işlemleri kapsadığını başvuracağınız kuruluşla önceden teyit edin.

Anne ya da babanız karar veremiyorsa: vasilik

Akıl hastalığı ya da akıl zayıflığı nedeniyle işlerini göremeyen veya sürekli bakıma muhtaç bir ergin, mahkeme kararıyla kısıtlanır ve ona bir vasi atanır. Bu durumda vekâletname çözüm değildir; kişinin geçerli bir vekâlet verebilecek durumda olması gerekir. Türk Medenî Kanunu, madde 405.

Vasi atandıktan sonra da her işlemi tek başına yapamaz. Taşınmazların alımı, satımı, rehnedilmesi, üzerlerinde başka bir ayni hak kurulması ve olağan yönetim sınırlarını aşan yapı işleri için vesayet makamının izni gerekir. Türk Medenî Kanunu, madde 462. Kat karşılığı sözleşme gibi dönüşüm işlemleri bu kapsama girebileceğinden, vasinin izni önceden istemesi zaman kazandırır.

Kira yardımı başvurusunu kısıtlı kişi adına mahkemenin atadığı vasi, 18 yaşından küçük çocuklar adına veli ya da vasi yapabilir. Kira Yardımı Kılavuzu, madde 9.

Vasilik süreci zaman alır. Anne babanızın durumu ilerleyici bir hastalık nedeniyle değişiyorsa, karar verme gücü yerindeyken sınırlı bir vekâletname hazırlamayı erkenden konuşun.

Kira yardımı ve ödemeler

  • Başvuru, tahliye ya da yıkımdan itibaren 1 yıl içinde yapılmalıdır. Vekil, vasi ya da veli başvuruyu malik adına yapabilir.
  • Ödeme Ziraat Bankası vadesiz TL hesabına yapılır. Vekâletle başvurulup ödemenin vekilin hesabına yatması isteniyorsa IBAN'ın vekâlet türüne uygun olarak vekil adına olması gerekir.
  • Hak sahibi ödemeler sürerken vefat ederse kalan ödemeler mirasçılara hisseleri oranında yapılır.

Ödeme gecikirse kira yardımı yatmadı rehberindeki kontrol listesini kullanabilirsiniz.

Kısa kontrol listesi

  • Anne babanızın bu işlemlerde karar verebilecek durumda olduğunu doktoruyla birlikte değerlendirdiniz mi?
  • Vekâletnamede yalnız gereken yetkiler mi yazıyor?
  • Kira yardımı için gerekli ibareler vekâletnamede var mı?
  • Toplantı ilanları ve e-Devlet bildirimleri kim tarafından takip ediliyor?
  • Kardeşler ve diğer mirasçı adaylarıyla süreç hakkında yazılı olarak anlaştınız mı?

Karar toplantısının nasıl yapıldığını karar toplantısı ve tutanak rehberinde, sürecin bütününü kentsel dönüşüm rehberinde bulabilirsiniz.