Komşu bina yıkılmadan önce binanızı tarihli olarak belgeleyin
Yanınızdaki binanın kararlarında imzanız aranmaz; ama yıkım ve inşaat sırasında korunma hakkınız var. Sonradan çıkan bir çatlağın yıkımdan mı, önceden mi olduğu tartışmasında en güçlü dayanağınız yıkımdan önce çekilmiş tarihli kayıtlardır.
Komşu bina ayrı parseldeyse, yıkım ve yeniden yapım kararını o parselin malikleri, arsa paylarının yarısından fazlasıyla (salt çoğunluk) alır.
Kazı ve yapı yapan malik komşuyu sarsmaktan ve tehlikeye düşürmekten kaçınmak zorundadır; aşırı toz, gürültü ve sarsıntı yasaktır.
Hasar uyuşmazlığının düğüm noktası, çatlağın yıkımdan önce var olup olmadığıdır. Yıkım başlamadan belgeleyin.
Adım adım: ne zaman ne yapmalı?
Komşu binanın hangi aşamada olduğunu seçin.
Yıkımdan önce Belgeleyin: sonradan çıkan çatlağın tartışması buradan çözülür
- Tarihli fotoğraf ve video çekinDış cepheyi, komşu binaya bakan duvarı, çatıyı, bodrumu, merdiven boşluğunu ve dairenizdeki mevcut çatlakları hem genel hem yakın plan kaydedin. Dosyaların tarih bilgisini koruyun, yedekleyin.
- Mevcut kusurları listeleyinVar olan çatlakları, nem lekelerini ve kırıkları yazılı bir listeye döküp fotoğraflarla eşleştirin.
- Apartman olarak birlikte hareket edinYönetici ya da bir temsilci aracılığıyla ortak alanların kaydını tek dosyada toplayın.
- Resmî tespiti değerlendirinÖzellikle bitişik nizam binalarda, dava açılmadan önce de sulh hukuk mahkemesinden delil tespiti istenebilir; noterde tespit yaptırmak da mümkündür (HMK md. 400 ve 401).
- Yapı sahibinden ve müteahhitten bilgi isteyinMüteahhit firmanın ve yapı denetim kuruluşunun adını, iletişim bilgilerini ve varsa üçüncü şahıs mali sorumluluk sigortasını yazılı olarak sorun.
- Kendi sigortanıza bakınDASK deprem riskini karşılar. Komşu inşaatın vereceği zararlar için konut sigortanızın kapsamını sigortacınızdan öğrenin.
Fotoğrafları tek yerde, tarih damgası ve özetiyle saklayın. Arşiv, her fotoğrafın yüklendiği anı ve dosya özetini kaydeder; istediğiniz an PDF tutanak indirirsiniz.
Arşivimi başlatYıkım ve inşaat sırasında Haklarınızı bilin, her şikâyeti yazılı ve tarihli yapın
- Kazı ve yapı işlerinde korunursunuzMalik, kazı ve yapı yaparken komşu taşınmazları sarsmaktan, tehlikeye düşürmekten ve üzerlerindeki tesislere zarar vermekten kaçınmak zorundadır (TMK md. 738). Oturma, çatlama ya da kapı-pencerelerde sıkışma fark ederseniz hemen kayda alın.
- Aşırı toz, gürültü ve sarsıntı yasaktırHoş görülebilecek dereceyi aşan toz, gürültü veya sarsıntıyla rahatsızlık verilemez; kaçınılmaz taşkınlıklarda bile denkleştirme isteme hakkı saklıdır (TMK md. 737).
- Yıkımda alınması gereken tedbirlerKomşu parsellerdeki yapılara yıkımdan en az üç gün önce idarece duyuru yapılır. Şantiye en az 2,5 metre yüksekliğinde paravanla çevrilir, toz kalkmaması için tedbir alınır. Bitişik bina varsa gerekli tedbirler alınmadan bitişik binanın temel kotundan aşağıda yıkım yapılamaz (Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik).
- Önce yazılı bildirimŞantiye sorumlusuna ve müteahhide yazılı, tarihli ve fotoğraflı bildirin; aynı bildirimi yapı denetim kuruluşuna da iletin.
Yıkımın öncesi, sırası ve sonrası için ayrıntılı kontrol listesi: güvenli yıkım rehberi. Nereye başvuracağınız aşağıdaki tabloda.
Hasar görürseniz Onarmadan önce belgeleyin, sonra sırayla ilerleyin
- Aynı gün fotoğraflayınHasarı fark ettiğiniz gün fotoğraflayın ve yıkım öncesi kayıtlarınızla karşılaştırın.
- Yazılı bildirinYapı sahibine ve müteahhide hasarı ve talebinizi yazılı bildirin. Noter aracılığıyla bildirim, tarihin ispatını kolaylaştırır.
- Sigortayı devreye sokunMüteahhidin sigortası varsa sigorta şirketine hasar ihbarında bulunulmasını isteyin.
- Uzlaşma yoksa hukuki yolDelil kaybolmadan delil tespiti isteyin ve dava yolunu bir avukatla değerlendirin. Zarar gören ya da zarar tehlikesiyle karşılaşan kişi eski hâle getirmeyi, tehlikenin ve zararın giderilmesini dava edebilir (TMK md. 730).
- Taşıyıcı sistem şüphesinde mühendisBinanızda taşıyıcı sistemi ilgilendiren bir hasar şüphesi varsa bir inşaat mühendisine inceletin. Belgelenmeden onarılan hasarı sonradan ispat etmek zorlaşır.
Duvar ayrılması, çökme belirtisi ya da gaz kokusu gibi ani bir tehlikede beklemeden 112'yi arayın ve binayı boşaltın.
Fotoğraf arşivi: yükleyin, zaman damgası ve özetiyle saklansın
Binanızın fotoğraflarını yükleyin. Her fotoğraf için üç bilgi ayrı ayrı kaydedilir; istediğiniz an fotoğraf listesini, küçük görselleri ve özetleri içeren PDF tutanağı indirirsiniz.
- Sunucu zaman damgasıFotoğrafın platforma yüklendiği an; telefonunuzun saatinden bağımsızdır.
- SHA-256 özetiDosyanın parmak izi. Dosyada tek bir bayt değişse özet de değişir; elinizdeki orijinalle karşılaştırılabilir.
- Çekim tarihiTelefonunuz kaydettiyse dosyadaki çekim tarihi ayrıca gösterilir; bu bilgi cihaz saatine dayanır.
- PDF tutanakAdres, fotoğraf listesi, küçük görseller, zaman damgaları ve özetler tek belgede.
Kime başvurulur?
Her bildirimi yazılı ve tarihli yapın; fotoğraflarınızı ekleyin.
Kısa kontrol listesi
İşaretledikleriniz kaydedilmez; yalnız sizin için.
Yanımdaki bina kentsel dönüşüme giriyor: haklarım neler?
Yanınızdaki bina ayrı bir parseldeyse, o binanın yıkılması ve yeniden yapılması kararını o parselin malikleri kendi aralarında, arsa paylarının yarısından fazlasıyla alır; sizin onayınız istenmez. Ancak Türk Medenî Kanunu, kazı ve yapı yapan malikin komşu taşınmazları sarsmaktan ve tehlikeye düşürmekten kaçınmasını ister; hoş görülebilecek dereceyi aşan toz, gürültü ve sarsıntı da yasaktır. Zarar görürseniz eski hâle getirmeyi ve zararın giderilmesini isteyebilirsiniz. En önemli adım, yıkım başlamadan önce kendi binanızın durumunu tarihli olarak belgelemektir. Ayrıntılı anlatım: Yanımdaki bina kentsel dönüşüme giriyor: komşu olarak haklarım.
Sık sorulan sorular
Yanımdaki bina kentsel dönüşüme girerse benim onayım gerekir mi?
Bina ayrı bir parseldeyse hayır. O binanın yıkılıp yeniden yapılması kararını o parselin malikleri, arsa paylarının yarısından fazlasıyla (salt çoğunluk) alır; komşu parselin maliki olarak bu karara katılmazsınız. İki bina aynı parseldeyse, riskli binaların ruhsatı diğer maliklerin hakları olumsuz etkilenmemek şartıyla verilir.
Komşu bina yıkılmadan önce ne yapmalıyım?
Binanızın dış cephesini, komşu binaya bakan duvarı, çatıyı, bodrumu, merdiven boşluğunu ve dairenizdeki mevcut çatlakları hem genel hem yakın plan, tarihli fotoğraf ve videoyla belgeleyin; mevcut kusurları yazılı bir listeye dökün. Müteahhidin, yapı denetim kuruluşunun ve varsa sigortanın bilgilerini yazılı isteyin.
Delil tespiti nedir, dava açmadan istenebilir mi?
Evet. Delil tespiti, dava açılmadan önce de sulh hukuk mahkemesinden istenebilir; mahkeme keşif ve bilirkişi incelemesiyle binanın mevcut durumunu kayda geçirir. Delilin kaybolma ya da sonradan ispatının zorlaşma ihtimali varsa hukuki yarar kabul edilir (HMK md. 400 ve 401). Noterde tespit yaptırmak da mümkündür.
Fotoğraf arşivi delil tespiti yerine geçer mi?
Hayır. Arşiv, her fotoğrafı yüklendiği andaki sunucu zaman damgası ve dosyanın SHA-256 özetiyle saklar; fotoğrafın o tarihte elinizde olduğunu ve sonradan değiştirilmediğini göstermeye yardım eder. Mahkemenin yaptığı delil tespitinin ya da noter tespitinin yerine geçmez. Tutanağı mahkemeye sunmadan önce avukatınıza gösterin.
Toz, gürültü ve sarsıntı için nereye şikâyet edebilirim?
Önce şantiye sorumlusuna ve müteahhide yazılı bildirin; aynı bildirimi yapı denetim kuruluşuna da iletin. Çalışma saatleri, toz ve şantiye çevresinin güvenliği için belediyenin zabıta ve yapı kontrol birimlerine başvurun; güvenlik tedbiri alınmadığını görürseniz ALO 181'e de bildirin. Kanun, hoş görülebilecek dereceyi aşan toz, gürültü ve sarsıntıyı yasaklar (TMK md. 737).
Binamda hasar oluşursa ne yapmalıyım?
Hasarı fark ettiğiniz gün fotoğraflayın ve yıkım öncesi kayıtlarla karşılaştırın. Yapı sahibine ve müteahhide yazılı bildirin; noter aracılığıyla bildirim tarihin ispatını kolaylaştırır. Müteahhidin sigortası varsa hasar ihbarı yapılmasını isteyin. Uzlaşma olmazsa delil kaybolmadan delil tespiti isteyin ve dava yolunu bir avukatla değerlendirin (TMK md. 730). Onarımdan önce hasarı mutlaka belgeleyin.
DASK komşu inşaatın verdiği zararı karşılar mı?
Zorunlu deprem sigortası (DASK) deprem riskini karşılar. Komşu inşaatın vereceği zararlar için konut sigortanızın kapsamını sigortacınıza sorun; müteahhidin üçüncü şahıs mali sorumluluk sigortası olup olmadığını da yazılı isteyin.
Can güvenliği tehlikedeyse ne yapmalıyım?
Duvar ayrılması, çökme belirtisi ya da gaz kokusu gibi ani bir tehlikede beklemeden 112'yi arayın ve binayı boşaltın.
İlgili: Komşu olarak haklarım · Güvenli yıkım kontrol listesi · İmza atmazsam ne olur? · Kentsel dönüşüm rehberi
Kaynaklar: Türk Medenî Kanunu, madde 730, 737 ve 738 · Hukuk Muhakemeleri Kanunu, madde 400 ve 401 · Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik · 6306 Uygulama Yönetmeliği, madde 15. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Dosyanıza özel durumlar için avukata danışın.